નવરાત્રિનો આજે ચોથો દિવસ છે. આ દિવસે માઁ કુષ્માંડાની પૂજા કરવામાં આવે છે. ત્યારે જાણો અહીં માઁ કુષ્માંડાનું મહત્વ, પૂજાવિધિ …
આજે ચોથું નોરતું છે. નવ-દિવસીય ઉત્સવમાં દુર્ગા અને તેમના નવ અવતારોને સમર્પિત છે. નવદુર્ગા, એટલે કે માઁ શૈલપુત્રી, માઁ બ્રહ્મચારિણી, માઁ ચંદ્રઘંટા, માઁ કુષ્માંડા, માઁ સ્કંદમાતા, માઁ કાત્યાયની, માઁ કાલરાત્રી, માઁ મહાગૌરી અને માઁ સિદ્ધિદાત્રી. હિન્દુઓ તહેવાર દરમિયાન માઁ દુર્ગા અને તેમના નવ સ્વરૂપોની પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે,. તેમજ નવરાત્રિમાં લોકો ઉપવાસ કરે છે, સાત્વિક ખોરાક ખાય છે અને દેવીના આશીર્વાદ લે છે. ચોથા દિવસે, ભક્તો માઁ કુષ્માંડાની પૂજા કરે છે.
માઁ કુષ્માંડા કોણ છે ? નવરાત્રીમાં ચોથા દિવસનું મહત્વ:
માઁ કુષ્માંડાના નામમાં ત્રણ શબ્દો છે – કુ જેનો અર્થ નાનો છે, ઉષ્મા હૂંફ સૂચવે છે અને અંડા કોસ્મિક ઇંડા દર્શાવે છે. હિંદુ પૌરાણિક કથાઓ કહે છે કે માઁ કુષ્માંડાના સ્મિતના ઝબકારથી સમગ્ર બ્રહ્માંડનું સર્જન થયું. અષ્ટભુજા દેવી તરીકે પણ ઓળખાય છે. કારણ કે તેમણે આઠ હાથ છે, તેણી પાસે સૂર્યની અંદર રહેવાની શક્તિ અને ક્ષમતા છે. તેના શરીરની ચમક અને તેજ સૂર્યની જેમ તેજસ્વી છે. દેવી સૂર્યને દિશા અને શક્તિ પ્રદાન કરે છે. તેથી, સૂર્ય દેવ કુષ્માંડા દેવી દ્વારા સંચાલિત છે.
માઁ કુષ્માંડા સિંહ પર સવાર છે અને તેમના આઠ હાથ છે. જેમાં જમણા હાથમાં કમંડલ, ધનુષ, બડા અને કમલ અને ડાબા હાથમાં અમૃત કલશ, જપ માલા, ગદા અને ચક્ર ધરાવે છે. દેવી કુષ્માંડાની પૂજામાં લાલ ફૂલોથી કરવામાં આવે છે. ત્યારે માતાજીની પૂજા કરવાથી ભક્તોને સારી સંપત્તિ, આરોગ્ય અને શક્તિ માઁ અર્પે છે.
પૂજા માટેનો સમય , પૂજાવિધિ અને જાણો તેની સામગ્રી
દ્રિક પંચાંગ કહે છે કે શારદીય નવરાત્રિ દરમિયાન ચતુર્થી તિથિ 18 ઓક્ટોબરે આવે છે. તે 18 ઓક્ટોબરના રોજ સવારે 10:58 વાગ્યે શરૂ થશે અને તે જ દિવસે બપોરે 1:15 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. જ્યારે બ્રહ્મ મુહૂર્ત સવારે 4:43 થી શરૂ થઈને 5:33 સુધી ચાલશે, જ્યારે વિજયા મુહૂર્ત બપોરે 2:00 થી 2:46 સુધી છે. આ દિવસે કોઈ અભિજિત મુહૂર્ત નથી.
તહેવારના 4 દિવસ સાથે સંકળાયેલ રંગ વાદળી છે, જે સમૃદ્ધિ અને શાંતિ દર્શાવે છે. દેવી કુષ્માંડાને લાલ ફૂલ પ્રિય હોવાથી ભક્તોએ પૂજા દરમિયાન તે જ ચઢાવવું જોઈએ. સિંદૂર, કાજલ, બંગડીઓ, બિંદી, અંગૂઠાની વીંટી, કાંસકો, અરીસો અને પાયલ જેવી શ્રૃંગાર સમૃધ્ધિ પણ અર્પણ કરવી જોઈએ. ભક્તોએ માલપુઆ, હલવો અને દહીંનો વિશેષ ભોગ પણ તૈયાર કરવો જોઈએ.
ચોથા દિવસ માટે માઁ કુષ્માંડા પૂજા મંત્ર, પ્રાર્થના, સ્તુતિ અને સ્તોત્ર:
1) ઓમ દેવી કુષ્માન્ડાય નમઃ
2) સુરસંપૂર્ણ કલશમ્ રુધિરાપ્લુતમેવ ચ
દધના હસ્તપદ્માભ્યં કુષ્માણ્ડા શુભદસ્તુ મે
3) યા દેવી સર્વભૂતેષુ મા કુષ્માન્દા રૂપેણા સંસ્થિતા
નમસ્તસ્ય નમસ્તસ્ય નમસ્તસ્યાય નમો નમઃ
4) દુર્ગતિનાશિની ત્વમહિ દરિદ્રાદિ વિનાશનીમ્
જયમદા ધનદા કુષ્માન્દે પ્રણમામ્યહમ્
જગતમાતા જગતકાત્રી જગદાધારા રૂપનિમ્
ચરાચરેશ્વરી કુષ્માણ્ડે પ્રણમામ્યહમ્
ત્રૈલોક્યસુન્દરી ત્વમહિ દુહખા શોકા નિવારણીમ્
પરમાનંદમયી, કુષ્માન્દે પ્રણમામ્યહમ્
